Τι είναι η ισταμίνη και υπάρχει κάτι που μπορείτε να κάνετε για να την ελέγξετε;

Βασικά συμπεράσματα

• Η ισταμίνη είναι μια φυσική ένωση στο σώμα: Παίζει ρόλο στην ανοσοαπόκριση, την πέψη και τη σηματοδότηση του νευρικού συστήματος.
• Ορισμένα τρόφιμα περιέχουν φυσικά ή ενεργοποιούν ισταμίνη: Τα τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση, τα παλαιωμένα τυριά, το αλκοόλ και τα επεξεργασμένα κρέατα είναι μεταξύ των κοινών παραδειγμάτων.
• Η δυσανεξία στην ισταμίνη διαφέρει από μια τροφική αλλεργία: συνδέεται γενικά με δυσκολία διάσπασης της ισταμίνης και όχι με ανοσολογική αντίδραση σε μια συγκεκριμένη τροφή.
• Τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλουν ευρέως: Πονοκέφαλοι, έξαψη, συμφόρηση, πεπτική δυσφορία και δερματικές αντιδράσεις είναι μεταξύ των επιπτώσεων που μερικές φορές σχετίζονται με τη συσσώρευση ισταμίνης.
• Τα διατροφικά πρότυπα μπορεί να επηρεάσουν την έκθεση στην ισταμίνη: Μερικοί άνθρωποι επιλέγουν να περιορίσουν τις τροφές υψηλής ισταμίνης ως μέρος της ρουτίνας διαχείρισης των συμπτωμάτων.

Όταν ο ζεστός καιρός την άνοιξη φέρνει πράσινο γρασίδι και πολύχρωμα λουλούδια, μπορεί επίσης να προκαλέσει αλλεργίες. Καθώς ο αριθμός γύρης ανεβαίνει, μπορεί να εμφανίσετε φαγούρα, υγρά μάτια, ρινική καταρροή ή φτάρνισμα. Μην κατηγορείτε τη γύρη για αυτές τις αντιδράσεις, ωστόσο, είναι όλες αποτέλεσμα ισταμίνης.

Αλλά τι ακριβώς είναι η ισταμίνη; Τι κάνει; Πώς προκαλεί συμπτώματα αλλεργίας και ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος για να ελαχιστοποιήσετε τα αποτελέσματά της;

Τι είναι η ισταμίνη;

Η ισταμίνη είναι ένα χημικό παράγωγο της αμμωνίας που ονομάζεται αμίνη που σχηματίζεται όταν το σώμα σας διασπά το αμινοξύ ιστιδίνη. Βρίσκεται σχεδόν παντού: σε φυτά, ζώα, δηλητήριο εντόμων και (φυσικά) ανθρώπους.

Στο σώμα σας, η ισταμίνη βρίσκεται σε δύο τύπους λευκών αιμοσφαιρίων: τα βασεόφιλα και τα μαστοκύτταρα, τα οποία μεσολαβούν σε φλεγμονώδεις και αλλεργικές αντιδράσεις. Αλλά η ισταμίνη δεν περιμένει απλώς την ευκαιρία της να σας κάνει δυστυχισμένους κατά τη διάρκεια της περιόδου αλλεργίας. Έχει ένα ευρύ φάσμα λειτουργιών που επηρεάζουν διάφορα συστήματα σώματος.

Λειτουργίες ισταμίνης

Τα κύτταρα σε όλο το σώμα σας έχουν υποδοχείς ισταμίνης, οι οποίοι μπορεί να είναι ένας από τους τέσσερις τύπους. Με ετικέτα Η1 έως Η4, κάθε υποδοχέας σχετίζεται με διαφορετική λειτουργία ισταμίνης ή βιολογική απόκριση.

Σε μια αλλεργική αντίδραση, οι υποδοχείς Η1 ενεργοποιούνται και ενεργοποιούν μια αλυσίδα γεγονότων. Να τι συμβαίνει όταν τα επίπεδα γύρης την άνοιξη αυξάνονται:

• Η γύρη έρχεται σε επαφή με τα μάτια, τη μύτη ή το δέρμα σας
• Το ανοσοποιητικό σας σύστημα αναγνωρίζει τη γύρη ως ξένο εισβολέα - ένα αντιγόνο - και την επισημαίνει με αντισώματα
• Τα μαστοκύτταρα απελευθερώνουν μεγάλη ποσότητα ισταμίνης σε απόκριση
• Η ισταμίνη αυξάνει τη διαπερατότητα των τριχοειδών αγγείων, προκαλώντας διαρροή υγρού στους περιβάλλοντες ιστούς
• Έχετε υγρά μάτια, ρινική καταρροή ή άλλα συμπτώματα αλλεργίας

Αλλά η ισταμίνη δεν προκαλεί πάντα δυσάρεστες αντιδράσεις. Έχει πολλές σημαντικές και χρήσιμες λειτουργίες, όπως:

• Συσπάσεις λείων μυών σε όργανα όπως οι πνεύμονες, το στομάχι και η μήτρα
• Διαστολή αιμοφόρων αγγείων
• Αυξημένη διαπερατότητα αιμοφόρων αγγείων
• Επικοινωνία μεταξύ του υποθαλάμου, του νωτιαίου μυελού και των νεύρων σε όλο το σώμα
• Ρύθμιση εγρήγορσης και κύκλου ύπνου/αφύπνισης
• Φλεγμονώδεις αντιδράσεις σε τραυματισμούς και ασθένειες

Η ισταμίνη βρίσκεται επίσης στο πεπτικό σας σύστημα, όπου μπορεί να παίξει ένα είδος ρόλου Jekyll και Hyde ανάλογα με το πού και πώς απελευθερώνεται.

Η ισταμίνη και το έντερο

Κατά τη διάρκεια της πέψης, η ισταμίνη ωθεί τα βρεγματικά κύτταρα στο στομάχι σας να εκκρίνουν γαστρικό οξύ. Μόλις το περιβάλλον του στομάχου φτάσει στο σωστό pH, η απελευθέρωση ισταμίνης σταματά. Αυτή η διαδικασία είναι απαραίτητη για τη σωστή πέψη, η οποία καθιστά την ισταμίνη τον ήρωα σε αυτή την περίπτωση.

Πιο κάτω στο έντερο, ωστόσο, υπάρχουν βακτήρια με την ικανότητα να απελευθερώνουν δική τους ισταμίνη. Αν και δεν είναι γνωστά πολλά για αυτά τα βακτήρια, τα άτομα με IBS και IBD έχουν υψηλότερα επίπεδα αυτών στα έντερα τους από τους υγιείς ανθρώπους. Τα άτομα με IBS φαίνεται επίσης να έχουν περισσότερα ιστιοκύτταρα και υψηλότερα επίπεδα ισταμίνης συνολικά. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη συχνότητα και σοβαρότητα συμπτωμάτων όταν τα μαστοκύτταρα απελευθερώνουν μεγάλες ποσότητες ισταμίνης κοντά στα νεύρα στο παχύ έντερο.

Μεγαλύτερος αριθμός μαστοκυττάρων και υψηλότερα επίπεδα ισταμίνης υπάρχουν επίσης στα έντερα των ατόμων με τροφικές αλλεργίες. Ωστόσο, δεν έχουν γίνει αρκετές μελέτες για να προσδιοριστεί εάν οι αντιισταμινικές θεραπείες μπορεί να είναι ο κατάλληλος τρόπος αντιμετώπισης των τροφικών αλλεργιών ή των συμπτωμάτων IBS.

Πώς να ελέγξετε τις αντιδράσεις ισταμίνης

Τι σημαίνουν όλα αυτά για την εποχή των αλλεργιών, όταν η ισταμίνη σας κάνει να φτερνίζεστε και να περνάτε μέσα από κουτιά με ιστούς;

Η πιο προφανής λύση είναι η αποφυγή αλλεργιογόνων που προκαλούν απελευθέρωση ισταμίνης. Αλλά επειδή αυτό μπορεί να είναι σχεδόν αδύνατο όταν ο αριθμός γύρης είναι υψηλός, το καλύτερο στοίχημά σας είναι να οπλιστείτε με κάτι που εμποδίζει τη δράση της ισταμίνης: αντιισταμινικά.

Αντιισταμινικά χωρίς ιατρική συνταγή

Τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα για αλλεργίες ελέγχουν τα συμπτώματα μπλοκάροντας τους υποδοχείς Η1. Μερικά, γνωστά ως αντιισταμινικά πρώτης γενιάς, είναι σε θέση να διασχίσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό για να εργαστούν σε υποδοχείς στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την εγρήγορση και να σας κάνει να αισθανθείτε υπνηλία.

Τα νεότερα αντιισταμινικά δεύτερης και τρίτης γενιάς θεωρούνται ασφαλέστερα επειδή δεν διασχίζουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό σε σημαντικές ποσότητες και δεν έχουν τη δυνατότητα να αλληλεπιδράσουν με τόσα άλλα φάρμακα. Ωστόσο, και οι δύο τύποι αντιισταμινικών μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες, όπως:

• Πονοκέφαλος
• Βήχας
• Κούραση
• Ξηροστομία ή μάτια
• Ζάλη
• Πονόλαιμος
• Κοιλιακή δυσφορία
• Ναυτία

Εάν οι αλλεργίες σας είναι σοβαρές, τα οφέλη των μη συνταγογραφούμενων αντιισταμινικών μπορεί να υπερτερούν του κινδύνου αυτών των πιθανών επιδράσεων.

Φυσικοί τρόποι για την υποστήριξη της υγιούς απόκρισης ισταμίνης

Ορισμένες βιταμίνες και συμπληρώματα διατροφής μπορεί να βοηθήσουν στην υποστήριξη της ισταμίνης. Εάν προτιμάτε να ακολουθείτε φυσικές θεραπείες για τις αλλεργίες σας, μπορείτε να δοκιμάσετε να συμπληρώσετε με:

• Βιταμίνη C με βιοφλαβονοειδή
• Βρωμελίνη, ένα ένζυμο που βρίσκεται στον ανανά
• Κερσετίνη, μια ένωση που βρίσκεται στα μήλα, το πράσινο τσάι, τα μούρα, το μπρόκολο και άλλα τρόφιμα
• Τσουκνίδα
• Πετρούνι

Η χρήση ρινικού αλατούχου διαλύματος μία ή δύο φορές την ημέρα μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση των συμπτωμάτων αλλεργίας. Δεν εμποδίζει την ισταμίνη, αλλά μπορεί να ανακουφίσει τη συμφόρηση και να ηρεμήσει τη φλεγμονή στις ρινικές διόδους σας.

Εάν τα αντιισταμινικά δεν βοηθούν στα συμπτώματα αλλεργίας σας ή οι αλλεργίες σας είναι αρκετά σοβαρές ώστε να παρεμβαίνουν στην καθημερινή ζωή, είναι καλύτερο να μιλήσετε με το γιατρό σας. Αυτός ή αυτή μπορεί να είναι σε θέση να συνταγογραφήσει ένα ισχυρότερο αντιισταμινικό ή να κάνει άλλες εξετάσεις για να προσδιορίσει την υποκείμενη αιτία των αντιδράσεών σας.

Θυμηθείτε ότι η ισταμίνη λειτουργεί καθημερινά, είτε αντιμετωπίζετε συμπτώματα αλλεργίας είτε όχι. Οι εποχιακές αλλεργίες είναι μόνο το αποτέλεσμα μιας από τις πολλές λειτουργίες αυτής της ένωσης, οι οποίες είναι όλες σημαντικές για ένα συνολικά υγιές σώμα. 

Παραπομπές:

1. Κλινική του Κλίβελαντ. (2021). Αντιισταμινικά: Τύποι, χρήσεις και παρενέργειες. Βιβλιοθήκη υγείας κλινικής του Κλίβελαντ.
2. Φαμπισιάκ, Α., Βλοντάρτσικ, Τζ., Φαμπιζιάκ, Ν., Στορρ, Μ. και Φίχνα, Τζ. (2017). Στόχευση υποδοχέων ισταμίνης στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου: Μια κριτική εκτίμηση. Εφημερίδα της Νευρογαστρεντερολογίας και της κινητικότητας, 23 (3), 341—348. Αναφέρεται από: 71
3. Μου, Ζ., Γιανγκ, Υ., Χολ, Α. Β. και Τζιανγκ, Χ. (2021). Η ταξινομική κατανομή βακτηρίων που εκκρίνουν ισταμίνη στο μικροβίωμα του ανθρώπινου εντέρου. Γονιδιωματική BMC, 22 παράγραφος 1, άρθρο 823.
4. Ομάδα σύνταξης Roland, J., & Medical News Today. (2023). Αντιισταμινικά: Ορισμός, ταξινομήσεις γενιάς και μηχανισμός δράσης. Ιατρικά νέα σήμερα.
5. Rorie, A., & Σχολή Χημείας του Πανεπιστημίου του Μπρίστολ. (2001). Υποδοχείς ισταμίνης και μοριακές δομικές διαμορφώσεις. Αρχείο μορίου του μήνα.
6. Σμολίνσκα, Σ., Γιουτέλ, Μ., Κραμερί, Ρ., & Ο'Μαχόνι, Λ. (2014). Ανοσοποιητική ρύθμιση ισταμίνης και βλεννογόνου του εντέρου. Αλλεργία, 69 (3), 273—281.